Historia

Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – Państwowy Instytut Badawczy (IWNiRZ-PIB) to nowoczesna, interdyscyplinarna jednostka naukowa o międzynarodowym znaczeniu. Choć w obecnym kształcie formalnym funkcjonujemy od stycznia 2009 roku, nasze korzenie sięgają okresu międzywojennego i łączą bogatą tradycję dwóch wybitnych polskich placówek badawczych.

Poznaj historię, która ukształtowała naszą dzisiejszą tożsamość.

Dwa źródła – wspólna tradycja

Współczesny Instytut powstał z połączenia dwóch prężnie działających ośrodków: Instytutu Włókien Naturalnych (IWN) oraz Instytutu Roślin i Przetworów Zielarskich (IRiPZ).

Kolebka Włókiennictwa Naturalnego: Instytut Włókien Naturalnych (IWN)

Prekursorem instytutu włókienniczego była Lniarska Centralna Stacja Doświadczalna (LCSD), założona 15 marca 1930 roku w Wilnie z inicjatywy prof. Janusza Jagmina. Była to jedna z pierwszych tego typu placówek naukowo-badawczych w Europie.

• Przetrwanie wojny: Wybuch II wojny światowej przerwał prace i doprowadził do dewastacji laboratoriów. Prof. Jagmin zdołał jednak uratować cenny materiał hodowlany, który przewiózł do Poznania.
• Odrodzenie w Poznaniu: W listopadzie 1945 roku reaktywowano stację w Poznaniu. W kolejnych dekadach placówka ewoluowała – od Instytutu Przemysłu Włókien Łykowych (1952) po Instytut Włókien Naturalnych.

Początki Polskiego Zielarstwa: Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich (IRiPZ)

Nurt zielarski zapoczątkował prof. dr Wacław Strażewicz, wybitny specjalista, wykładowca uniwersytecki w Wilnie i Poznaniu. To on stał się organizatorem i pierwszym dyrektorem powojennego ośrodka zielarskiego.

• Zielone dziedzictwo: W 1946 roku w podpoznańskich Plewiskach prof. Strażewicz założył Ogród Botaniczny Roślin Zielarskich, który w 2005 roku zyskał oficjalny status Ogrodu Botanicznego (dziś rośnie tu ponad 1500 taksonów).
• Wpływ na rynek farmaceutyczny: W toku swojej działalności IRiPZ opracował aż 360 dokumentacji technologicznych i farmakologicznych oraz uzyskał 48 patentów, które przez dekady realnie współkreowały polski rynek leków ziołowych. W latach 1982–2008 jednostka działała pod nazwą Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich pod nadzorem Ministerstwa Rolnictwa.

2009: Konsolidacja Potencjału

Na mocy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2008 roku, 1 stycznia 2009 roku oba Instytuty zostały połączone. Powstał Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich (IWNiRZ).

Fuzja ta pozwoliła na unikalną synergię wiedzy: zintegrowano potencjał kadrowy, dorobek naukowy oraz infrastrukturę laboratoryjną. Pierwszym dyrektorem połączonej jednostki został prof. dr hab. Grzegorz Spychalski.

Status Państwowego Instytutu Badawczego (PIB)

Kluczowym momentem w najnowszej historii Instytutu było nadanie mu prestiżowego statusu Państwowego Instytutu Badawczego, co nastąpiło 8 stycznia 2021 roku (na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2020 r.).

Wyróżnienie to potwierdziło strategiczną rolę IWNiRZ w strukturach polskiej nauki oraz gospodarki.

IWNiRZ-PIB Dzisiaj

Dzisiejszy Instytut to placówka, która dynamicznie odpowiada na wyzwania zglobalizowanego świata, gospodarki opartej na wiedzy oraz zmian klimatycznych. Łącząc przedwojenny etos pracy naukowej z nowoczesną technologią, prowadzimy kompleksowe badania nad:

• hodowlą i nasiennictwem nowych odmian roślin włóknistych i zielarskich,
• biotechnologią i rolnictwem ekologicznym,
• biodegradowalnymi surowcami dla przemysłu,
• bezpieczeństwem oraz standaryzacją produktów leczniczych.